Um undirbúning verkefnis - skráningar
Að mestu byggt á kafla Veu Vecci úr Making learning visible
Þegar verið er að huga að því að framkvæma uppeldisfræðilegar skráningar eru nokkur atriði sem vert er að skoða sérstaklega. Skráningar geta bæði verið undanfari verkefna og líka átt sér stað á meðan á verkefnum stendur. Í Svíþjóð hefur þróast aðferð sem byggð er á örsögum. Örsögurnar byggja á því að leikskólakennarar setja upp aðstæður með ákveðna rannsóknarspurningu í huga. Sem dæmi þá gæti leikskólakennarinn spurt sig hvað gerist ef ég set ljósaborð og byggingarefni hjá tveggja ára börnum? Eða af hverju eru tveggja ára börn upptekinn í sandkassanum? Hvernig nálgast 5 ára börn verkefni um það að teikna myndir af hvert öðru? Hvernig birtast ofurhetjur og sjónvarpsefni í teikningum/eða leik barnanna? Sem dæmi þá lánaði ég tveggja ára barni tölvuminnislykilinn minn, barnið hefur lengi leikið sé með öll slíkt tæki sem síma. Í þetta skiptið hóf hann mikla einræðu við sjálfan sig. Hann var að endurtaka orðrétt símtöl úr myndbandinu Bubbi byggir. Fjögurra ára stelpa var að teikna mynd af dýrum. Þau voru öll úr Konungi ljónanna. Þessi litlu dæmi sýna að börn eru að nálgast og túlka þann fjölmiðlaheim sem þau þekkja. Næsta skerf gæti verið hvernig ætla ég sem leikskólakennari að nota þessa þekkingu? Öll verkefnin sem fjallað er um hér að ofan byrja með spurningu og seinna með meiri færni og eftir að hafa skoðað, greint og túlkað margar slíkar skráningar eflist færni í að setja fram vinnutilgátur sem Vea leggur mikið upp úr. Annað dæmi gæti verið að í einum leikskóla, voru nokkur börn afar upptekinn af því að mæta með skartgripi og væntu hróss fyrir hvað þau væru fín. Hvernig ætlar leikskólakennarinn að nálgast það efni?
Samkvæmt Veu þarf tilgátan sem sett er fram um einstök verkefni ekki að vera flókin, en það er nauðsynlegt fyrir kennarana að setja alltaf nokkru orð á blað (það er í byrjun gert með því að setja fram spurningar). Með því að setja orð á blað mótar kennarinn eigin hugmyndir um efnið.
Hér á eftir er gerð grein fyrir nokkrum skrefum. Hér er lýst dæmi þar sem unnið er út frá áhuga barnanna. Verkefnið var unnið á meðal elstu barnanna í leikskólanum.
Hver eru hugsanleg takmörk rannsóknar barnanna og hvernig á að fara að því að bera kennsl á það þema sem koma á með tillögu að fyrir börnin.
Í dæminu í bókinni Making learning visible: Kennara hafa tekið eftir að mörg börn eru upptekin við að reyna að teikna þrívíða hluti í tvívídd. Kennararnir ætla því að reyna að finna verkefni sem styður slíka rannsókn á meðal barnanna en gera í leiðinni ráð fyrir að fleiri spurningar vakni.
Ætlunin er að gera þetta með því að bera kennsl á ýmis grafísk þemu, og nota sem leið að umræðunni. Sem dæmi fótboltaleikur, eltingarleikur og svo framvegis.
Að finna merkingarbært samhengi til að kynna verkefnið og vinna verkefnið í.
Kennararnir ákváðu að leggja til við börnin að búa til lýsingu (manual) á hópleik, þar sem þau þyrftu að skýra reglurnar og jafnvel að vera með sjónrænar útskýringar handa 3 ára börnunum sem eiga að byrja í leikskólanum um haustið. Með því fær verkefnið bæði tilgang og tilvísun fyrir börnin.
Frumspurningar sem verður að íhuga þegar kennsl er borið á þemað.
Hvaða hugmyndir (eða tilgátur) hafa eldri börnin um hugmyndir 3 ára barnanna sem eiga að nýta sér lýsinguna um myndskreytingar. Er hægt að biðja fimm ára börnin um að koma með tilgátur um þekkingu þriggja ára barnanna? Er mögulegt að fá þau á þann hátt til að setja sig í spor yngri barnanna og á þann hátt fá þau til að einblína (fókusera) á möguleg viðfangsefni. Hægt að gera það á þann hátt fá þau til að bæði hugsa um viðfangsefnin/vandamál og bregðast við þeim á meðvitaðan hátt. Hvaða hugmyndir hafa eldri börnin um leiki og leikjalýsingar?
Hvaða erfiðleikar/áskoranir eru líklegir til að mæta börnunum í ferlinu.
Hvaða áskorun flest í því að teikna fólk? Hvernig skynja börn mismunandi sjónarhorn og hvernig geta þau gert þau skiljanleg svo hægt sé að gera hinar sjónrænu vísbendingar klárar? Erfiðleikar við að teikna eitthvað sem er í þrívídd, tvívítt. Hvað munu mörg börn taka þátt í verkefninu? Hvernig munu þau orða leiðbeiningarnar? Hvernig eiga börnin sem nota leiðbeiningarnar að skilja þær - hverjar eru þeirra forsendur? Þetta eru dæmi um vangaveltur kennara sem unnu að verkefninu með börnunum.
VERKEFNIÐ SJÁLFT
Verkefnið var lagt fyrir börnin á morgunfundi og þau beðin um að velta því fyrir sér hvernig hægt væri að leysa það verkefni að skýra leikreglur í hringleikjum fyrir yngri börnunum. Þau koma með ýmsar tillögur að lausn. (M.a. að fá börnin í heimsókn, kennari taki myndband og sýni börnunum). Að lokum eru tvær hugmyndir eftir (eftir samningaviðræður barna og kennara). Að búa til myndband og að búa til leikjaskrá með orðum og myndum. Börnin leggja til að fyrsta verkefnið verði að lýsa hringleik, sem nefnist rósaleikur (Ring around the rosy, A pocketful of posies,"Ashes, Ashes" We all fall down.)
Dæmið er hringleikur barna
Kennarar rannsökuðu sögu hringleikja og þann þátt sem rýmið sjálft leikur í þeim, tengja hann menningu og sögu. Á þessu stigi kemur gúggul og hvar.is að góðum notum.
Næst er sett fram áætlun um aðferð.
Til að vinna að verkefninu eru ýmis teiknigögn sett fram, þá er ákveðið að öllum börnum sé frjálst að taka þátt í verkinu. (Stundum er ákveðið að verkefni séu fyrir tiltekinn fjölda, aldur kyn og svo framvegis).
Til athugunar fyrir kennara.
Hverskonar hópamyndun verður (t.d. byggð á aldri, kyni, vináttu).
Að hvaða leiti birtast þau viðfangsefni sem komu fram á stigi 2. aftur í vinnu barnanna.
Hvernig leysa þau viðfangsefnin? Hvaða spurninga spyrja þau?
Hvaða samræður eiga sér stað? Hvaða ytri áhrif og yfirfærslu á þekkingu á sér stað?
Hópur 4-5 ára barna er beðin að koma með athugasemdir um verkefnið.
(Úr, Making learning visible, kafla Veu Vecci, Kristín Dýrfjörð tók saman)
