Uppeldisfræðileg skráning
Hugmyndafræði uppeldisfræðilegrar skráningar byggir fyrst og fremst á því að hlusta á raddir barna. Að fylgja hverju barni eftir í hópi annarra barna, að skoða styrkleika barna og nám. Til þess eru notuð ýmis tæki, fyrst og fremst eru það myndavélar og blöð. Á meðan börnin vinna og leika sér, taka leikskólakennara myndir, skrá hjá sér tilgátur og athugasemdir barnanna. Saman skoða þeir síðan það sem fram fór, bæði með öðrum kennurum en líka með börnunum. Sá andi sem ríkir er andi forvitni og rannsókna. Er andi þess að hver dagur sé nýtt undur, nýtt ævintýr. Uppeldisfræðileg skráning byggir á því að leikskólakennarar þjálfi næmni gagnvart atburðum daglegs lífs, leyfi sér að skoða það sama aftur og aftur í nýju og nýju ljósi. Að þeir geti skoðað sama hlutinn frá mismunandi sjónarhornum og þannig komið auga á nýjar víddir.
Mirella Ruozzi (2009) segir að snemma hafi verið tekin stefna í Reggio Emilia að velja myndir (til að gera skráningar sýnilegar) sem sýndu gæði, en líka myndir sem sýndu samhengi - sýndu hvernig staður leikskólinn er, hvað á sér stað þar, sýnir þau námstækifæri sem þar bjóðast. Hún sagðist sjálf hafa lært heilmikið af kvikmyndinni m.a. það að taka fleiri en eina mynd af sama atburði eða eins og Wim Wender sagði, þá byrjar sagan með klikki og öðru klikki og enn öðru, með því verður sagan til. Þessi tækni að taka röð mynda hefur verið mikið nýtt í leikskólunum í Reggio Emilila. Hún er nýtt til að sýna ferli. En þegar kennararnir taka myndir verður að skoða hvað er á myndinni, hvað er verið að mynda. Hvaða hugsun er á bak við klikkið. Í leikskólunum var ákveðið að taka og sýna myndir þar sem kennarinn er við hlið barnsins - sem stuðningur en ekki sem aðalatriði. þar var ákveðið að leggja áherslu á að sýna myndir sem sýna nám sem „upplifun". Sýna myndir sem sýna tjáningu. Mirella sýndi t.d. myndir sem Malaguzzi „lét" kennarana taka til að rannsaka rigninguna áður en þeir hófu að vinna með sama verkefni með börnum. Forsenda þess að geta stundað rannsókn með börnum er að kennarinn stundi rannsóknir.
Gunnilla Dalhberg hefur er sú fræðikona sem hefur skrifað einna mest um bakgrunn og heimspeki uppeldisfræðilegrar skráningar. Árið 1999 kom út bókin Beyond quality in early childhood education and care: postmodern perspectives eftir hana, Peter Moss og Alan Pence. Þar sem meðal annars töluvert er fjallað um skráningar. Hér verður gerð grein fyrir nokkuð af þeim hugmyndum sem þar birtast. Í bókinni er fjallað um uppeldisfræðilega skráningu sem leið að til að skilja nútímabarnið. Uppeldisfræðileg skráning er þýðing á orðunum pedagogisk documentation.
Uppeldisfræðileg skráning
Uppeldisfræðilegri skráningu er fyrst og fremst ætlað að auka skilning á hvað er um að vera í leikskólanum, í starfinu, hjá börnum. Henni er ætlað að sýna, um hvað barnið er fært, hvað býr í því. Án þess að það verið að meta það eða mæla við fyrirframgefna staðla. Mikilvægt er að hafa í huga að uppeldisfræðileg skráning er ekki og á ekki að vera atferlisathugun. Tilgangur atferlisathuganna er að athuga hvort og hvernig að barnið stendur m.t.t. ákveðinna staðla eða þess sem er talið EÐLILEGT, fyrirframgefinna stærða. (t.d. á þriggja ára barn að vera farið að halda sér þurru. Hoppa, komið með svo og svo mörg orð og áfram mætti telja). Það er ekki hlutverk skráningar að skoða þetta. Þó að auðvitað geti skráningin leitt slíkt í ljós, þá er það ekki markmið hennar.
Samkvæmt póstmódernískum hugmyndum er skráningunni ekki ætlað að vera beinn fulltrúi eða sönn mynd þess sem barnið segir og gerir, skráningin er ekki heilagur sannleikur um starfið. Heldur sýnir hún okkur einn sannleika, nefnilega þann sem við skynjuðum. (en þar með er enginn sem getur sagt að hann hafi verið sá eini rétti).
Ímynd skýrð
Með skráningu er ímynd leikskólans skýrð og starfið er gert sýnilegt. Hún er samtímis leið fyrir leikskólakennarann til að kynnast hverju barni og hvernig það tileinkar sér þekkingu. Skráning er bæði ferli og innihald, þegar að rætt er um uppeldisfræðilega skráningu er alltaf verið að ræða um hvorutveggja.
Sem innihald er skráning það sem skráð er eftir börnunum, það sem þau segja, eru að gera, verk barnanna, og hvernig starfsfólkið tengist verkum og gjörðum barnanna.
Sem ferli endurspeglar skráning það hvernig leikskólakennarar nota „innihaldið" til að íhuga og skoða eigið starf á lýðræðislegan, fyrirfram ákveðinn og kerfisbundinn hátt. Þetta er bæði gert í einrúmi en líka og aðallega í samvinnu við annað starfsfólk, börnin sjálf, foreldrana, og jafnvel stjórnmálamenn. Því er mikilvægt að hafa í huga við skipulag á starfinu að tími sé gefinn til að vinna að skráningum og til að vinna úr skráningum. (þá ekki bara að skrifa þær upp eða raða myndum saman heldur að hugsa um þær saman og íhuga hvað er í rauninni í gangi).
Að gera starfið sýnilegt
Skráning er ferli þess að gera hluti sýnilega en henni er ekki ætlað að sýna eina rétta sannleikann, ekki frekar en örðum félagslegum fyrirbærum er ætlað það. Skráningin er nefnilega félagslegt fyrirbæri þar sem leikskólakennarinn í gegnum að velja og ákveða hvað er mikilvægt að skrá er með-skapari í uppeldisstarfinu (skapar með barninu). Skilningur og merking kemur með því að túlka það sem fram kom í skráningunni. Þegar að þú skráir þá byggir þú upp samband milli þín sem uppeldisfræðings og barnsins sem hugsar, segir og gerir það sem fram kemur í skráningunni þinni. Þess vegna getum við aldrei aðskilið okkur frá skráningunni. Skráningin er ávallt valin, hún sýnir bara þann hluta sem við veljum og hún er til í ákveðnu samhengi.
Skráning byggir á vali
Skráning byggir alltaf á vali, vali þess sem gerir skráningu. Þess vegna má segja það að það sem við ekki kjósum sé líka val, sýni ákveðnar áherslur. Þegar verið er að skrá er sú sem skráir að taka þátt í því að byggja eða endurbyggja líf barna og í leiðinni setja eigin merkimiða á það sem talið er mikilvægt eða merkilegt í lífi barnsins. Leikskólakennarinn gerir það út frá því sem hún veit eða telur sig vita að skiptir máli fyrir uppeldi og þroska barna. Talið er að í gegn um skráningu öðlist leikskólakennarinn betri skilning á sálfum sér og eigin viðbrögðum og nái dýpri skilningi á sér sem uppalanda og þær áherslur sem hann leggur í starfinu.
Þegar hugsað er um skráningar á þennan hátt þ.e.a.s. að hún sé ekki stóri sannleikur heldur byggist hún alltaf á vali, verður auðveldar að íhuga eða ígrunda það sem fram kom. Gerir það þeim sem skráir auðveldara að vera bæði opinn og sveigjanlegur gangvart sjálfum sér, hann getur sett sig í smá fjarlægð og leyft sér að vera sjálfgagnrýnin.
Skráning er vald
Samkvæmt skilningi Foucault þá búum við alltaf yfir eigin valdi eða höfum vald á eigin valdi. En í því felst að við ráðum því hvaða leið við veljum til að ná eða öðlast skilning um okkur sjálf og það umhverfi sem við hrærumst í. Í gegnum um skráningu getum við tætt af okkur ytri-lögin, skrallað okkur inn að kjarna. Við getum borið kennsl á og gert sýnilegt það sem stjórnar okkur, þ.e.a.s. þeim meginhugmyndum sem við störfum eftir og við látum stjórnast af. Hugmyndir sem við látum stjórna því hvernig við sem leikskólafólk vinnum og hvernig við erum með börnunum. Skráningin getur opnað glugga fyrir okkur gert okkur kleift að sjá hvernig í raun við erum og störfum. Hún gerir okkur kleift að breyta, eða finna andstæðurnar í okkur sem e.t.v. gerir starfið eftirsótt og ánægjulegt fyrir okkur bæði siðferðis-, og fagurfræðilega. Við vöxum og þroskumst í starfi. En það er líka vegna þessa valds sem við höfum yfir eigin sjálfi að við lendum í vandræðum með að breyta okkur sem og starfsháttum og hugmyndum okkar. Við höfum jafnvel lært að eitthvað sér rétt, satt og fallegt en stöndum svo jafnvel frammi fyrir því að skora þær hugmyndir á hólm, vilja losna við þær. Þetta er líka erfitt því að auðvitað verðum við að sætta nýjar og gamlar hugmyndir inn í okkur og mynda úr þeim eitthvað sem vonandi stærra.
Skráningin getur hjálpað okkur í gegn um þetta ferli, hún sýnir okkur hvernig við birtumst sem leikskólakennarar í starfinu. Skráningin segir okkur sögu af okkur, um okkur. Skráningin getur aukið sjálfskilning okkar. Þetta gerum við með því að taka stjórnina á hugsunum okkar og vinnubrögðum.
Gagnrýni á skráningar
Rinaldi hefur verið spurð út í gagnrýni á uppeldisfræðilegu skráningarnar, gagnrýni sem byggir á því, að með því að vera sífellt að skrá allt, sé í raun verið að svipta börn einkalífi, þau séu sífellt undir árvökulum augum sem festi niður allt sem börnin eru að fást við, helst líka hugsanir, langanir og þrár. Rinaldi bendir á að skráningin segi jafn mikið um þann sem skráir og þann sem er skráður. Vegna þess að það hvað við veljum að skrá og hvernig við gerum það og hvernig við túlkum skráningar, segi líka heilmikið um okkur sem fagfólk. Segi til um hvar okkar áherslur eru, hver eru gildi okkar og þá sýn eða afstöðu sem við höfum til barna. Því sé skráning í raun spegill á þann sem skráir (Dalhberg og Moss, 2007). Skráning er of dýrmætt námstæki fyrir alla, barnið, þá sem starfa í leikskólum, foreldra og samfélagið allt til að hægt sé að hafna því að þessum forsendum. En auðvitað ber að fara vel með þær.
(Kristín Dýrfjörð tók saman 2009)
Áhugaverðir tenglar á efni sem tengist uppeldisfræðilegum skráningum.
Greinar
Susan Grieshaber & J. Amos Hatch
_________________________
