Barnamenning
Á síðari árum hafa verið uppi hugmyndir um að börn séu afmarkaður hópur með eigin menningu, hér nefnd barnamenning. Winnicott (1982) telur að menning verði til á svæði þar sem barnið annarsvegar og umhverfið hinsvegar mætast. Á þessu svæði myndast spenna sem er uppruni menningar og leikja barna. Bergström (1997) hefur leitt líkur að því að kjarni allrar menningar sé glundroði og er glundroði Bergström hér sambærilegur spennunni hjá Winnicott. Glundroðinn leiðir af sér leiki sem eru uppspretta sköpunar og frá því rekur Bergström sig til þess sem stundum er nefnt æðri menning eða listir. Þannig er hann sannfærður um að ef vilji er til að einstaklingar séu skapandi og menntaðir verði að leyfa óvissuþættinum að vera til staðar. Fagna kaosinu.
Barnamenningu hefur stundum gróflega verið skipt í þrjá flokka. Í fyrri tveimur flokkunum er hægt að segja að það sé hinn fullorðni sem leiki hlutverkið, en í síðasta flokknum er það barnið og barnahópurinn (Gunnestad, 1993). Til fyrsta flokksins heyrir menning sem búin er til með börn í huga. Hægt er að nefna til leikrit, ljóð, bækur og fjölmargt annað sem hinn fullorðni skapar. Í öðrum flokki er menning sem hinn fullorðni skapar með barninu og er þar átt við ýmiskonar skapandi starf sem börn og fullorðnir vinna að saman. Starf í anda Reggio Emilia fellur að stórum hluta innan þessa flokks. Þar sem fullorðnir og börn eru samverkamenn og meðskapendur. Til þriðja flokksins heyrir menning sem börnin skapa sjálf. Hér verður fengist við þriðja flokkinn þar sem átt er við reglur og leiki sem jafnvel ferðast á milli kynslóða án tilstuðlunar hinna fullorðnu. Fullorðnir stjórna ekki því sem er að gerast og hafa ekki áhrif á. Þetta er menningin sem verður til á svæðinu milli barnsins sem einstaklings og umhverfis þess (Att erövra värden, 1997).
Barnamenningin er talin skipta máli varðandi félagsmótun barnsins og þess hvernig því gengur til dæmis að vinna með öðrum. (Att erövra värden, 1997; Gunnestad, 1993). Ýmsir hafa haft áhyggjur af afdrifum eigin menningar barnanna með sífellt meiri stofnanavæðingu. Sérstaklega eiga þessar áhyggur við hjá þeim sem hafa viljað skilgreina barnamenningu þröngt. Gullestad (í Gunnestad, 1993) telur varhugavert að líta bara á afurðir eigin menningar barnanna svo sem rímur, reglur og leiki. Hún telur að barnamenning sé samofin öðru í leikskólanum, ofin inn í daglegt starf og leiki barna. Hún álítur að þegar rannsakendur beri því við að barnamenning sé í hættu geri þeir sér ekki grein fyrir hinu nýja birtingaformi hennar, en það breytist auðvitað samfara breytingum á æsku og aðstæðum barna. Er þetta sjónarhorn í samræmi við hugmyndir Dewey um að á hverjum tíma í öllum hópum myndist sjálfstætt menningarmynstur. Það er þetta mynstur sem er svo mikilvægt að koma auga á.
Að skynja og skilja þá menningu sem ríkir í barnahópnum á hverjum tíma færir kennara nær því að skilja börnin. Meðal þess sem valdið hefur áhyggjum um afdrif barnamenningarinnar er mikið skipulag í leikskólanum og eftirfarandi spurningar leita á hugann. Þegar starfið er farið að ganga fyrst og fremst eftir klukkunni og skipulaginu, er þá rými fyrir börn til að skapa eigin reglur og eigin leiki? Ef starfið er meira og minna stýrt hópastarf, fá börnin þá tækifæri og rými til að skapa sína eigin menningu? Er rými bæði úti og inni til að skapa eigin menningu. Skipulag og námskrá ættu því að vera nokkrar heimildir um afdrif barnamenningar. (Kristín Dýrfjörð)
Ef einhver áhugasamur SARE félagi vill skrifa meira og nýrra efni, þá er það vel þegið.
