Foreldrar og börn saman í aðlögun
Ný aðferð við aðlögun barna hefur verið að ryðja sér til rúms undanfarið ár hérlendis. Aðferðin hefur verið reynd í skólum sem starfa í anda Reggio Emilia í Svíþjóð í nokkur ár og gefist vel. Hún felst í því að allt að allir foreldrar og börn sem eiga að byrja á sömu deild mæta saman í leikskólann. Fyrst er fundur með foreldrum og starfsfólki þar sem starfsfólkið kynnir sig, deildina og segir frá því sem framundan er. Á þennan fund mæta foreldrar án barna. en foreldrar eru svo með sínum börnum næstu þrjá daga. Mæta klukkan 9.00 og fara með börnin klukkan 15.00. Í Svíþjóð hafa sumir skólar farið þá leið að foreldrar mæta með börnin milli hálf tíu og hálf tólf fyrsta daginn en næsta dag allan daginn. Foreldrarnir eru inn á deild með sínum börnum allan tímann (nema þegar þau sofa). Foreldrar sinna sínum börnum skipta á þeim og gefa að borða og eru til staðar. Starfsfólkið tekur að sjálfsögðu líka þátt, skipuleggur daginn setur út verkefni (og skráir). En á fjórða degi koma börnin um morguninn kveðja foreldra og eru svo allan daginn. Einstaka börn hafa foreldra sína fjóra daga en reynslan sýnir að þau eru fá. Með þessu móti er allri aðlögun lokið í lok ágúst. Eins og leikskólafólk veit er aðlögunartíminn oft gríðarlega erfiður, fyrir börn og starfsfólk og foreldra. Oft er mikið grátið og þá þarf sterk bein hjá starfsfólkinu. Með þessari aðferð hefst allt vetrarstarf fyrr og álag á börn, foreldra og starfsfólk er minna.
Hugmyndafræðin á bak við þetta nýja ferli er að öruggir foreldrar smiti eigin öryggiskennd yfir til barna sinna. Öruggir foreldrar = örugg börn. Með því að foreldrar séu fullir þátttakendur frá fyrsta degi öðlast þeir öryggi um dagskipulagið og það sem á sér stað í leikskólanum. Annar kostur er að foreldrar tengjast hver öðrum og milli þeirra skapast oft vinskapur.
Nokkrir íslenskir leikskólar hafa tileinkað sér og útfært aðferðina við aðlögun nýrra barna, meðal þeirra eru: Bjarmi , Holt, Gullbaugur, Aðalþing, Iðavöllur, Bakkaborg og Fagrabrekka.
Fyrir áhugasama grein í Förskolan
Inskolning – en del av vardagen
Þegar barn byrjar í leikskóla
Þegar barn byrjar í leikskóla er það stór stund í lífi bæði þess og foreldranna. Fyrir margar fjölskyldur eru þetta tímamót sem krefjast breytinga á högum þeirra og valda streitu. Til að auðvelda aðallega börnum en líka foreldrum og starfsfólki umskiptin, hefur í gegnum tíðina tíðkast að setja upp sérstakt skipulag í leikskólum, sem gengur undir nafninu aðlögun.
Það einkennir núverandi aðlögun að athyglin beinist fyrst og fremst að börnunum, henni er ætlað að létta þeim aðskilnaðinn. Börnin kynnast starfsfólkinu smám saman og traust skapast milli þeirra. Hin síðari ár hefur jafnframt verið lögð áhersla á að eitt markmið aðlögunar sé að foreldrum gefist tækifæri til að kynnast starfsfólki og treysta því.
Í dag er ríkjandi hugmynd innan leikskólafræðanna að leikskólinn sé ekki staðgengill heimilisins og starfsfólkð þar af leiðandi ekki staðgenglar foreldra. Leikskólinn er samfélag þar sem fullorðnir og börn byggja upp þekkingu saman, staður námstækifæra. Barnið tekur virkan þátt í að móta umhverfi sitt og þekkingu. Í þeim anda er hin nýja aðlögun sem nefnd hefur verið þátttökuaðlögun. Hún byggist á því að ekki sé verið að venja barnið við að vera skilið eftir í leikskólanum, heldur sé það að læra að vera í nýjum aðstæðum. Aðlögunin byggir á fullri þátttöku foreldranna í starfi leikskólans þá daga sem hún á sér stað.
Þátttökuaðlögun
Við þátttökuaðlögun er tiltekinn dagur upphafsdagur leikskólans og þann dag mæta flestir foreldrar og börn sem eiga að byrja á sömu deild, saman í leikskólann. Algengt er að nokkrum dögum áður sé fundað með foreldrum og þeim sagt frá því sem framundan er. Foreldrar eru með börnunum í þrjá daga frá níu til þrjú. Sumir skólar fara þá leið að foreldrar mæta með börnin milli hálf tíu og hálf tólf fyrsta daginn en næsta dag allan daginn. Foreldrarnir eru inni á deild með börnum allan tímann (nema þegar þau sofa). Foreldrar sinna eigin börnum, skipta á þeim, gefa þeim að borða, leika með þeim og eru til staðar. Starfsfólkið tekur að sjálfsögðu líka þátt, skipuleggur daginn, deilir út verkefnum (og skráir). Nokkrir skóla hafa valið þá leið að vera með fyrirlestra fyrir foreldra í hádeginu, þar sem skólastarf og hugmyndafræði eru kynnt. Á fjórða degi koma börnin um morguninn, kveðja foreldrana og eru svo allan daginn. Einstaka börn hafa foreldra sína með sér í fjóra daga en reynslan sýnir að þau eru fá
Þátttökuaðlögun byggir m.a. á þeirri trú að foreldrar smiti eigin öryggiskennd, forvitni og spennu yfir þessum nýj aðstæðum til barna sinna. Með því að foreldrar séu fullir þátttakendur frá fyrsta degi öðlist þeir öryggi um dagskipulagið og það sem á sér stað í leikskólanum, þeir sjái starfsfólk í verki. Þeir kynnast ekki bara starfsfólki heldur öðrum börnum, foreldrum og því sem á sér stað í leikskólanum. Það er jafnframt talinn kostur við nýja formið að foreldrar tengjast og milli þeirra skapast oft vinskapur.
Meðal kosta sem leikskólakennarar sjá við þátttökuaðlögunina er að það skapast meiri nánd við foreldrana. „Þeir væru ekki í hlutverki gesta", „þeir væru heimavanir í leikskólanum". Í haust hafa níu leikskólar valið að þáttökuaðlögun sem aðlögunaraðferð fyrir sinn skóla. Hvort fleiri skólar eiga eftir að fylgja í kjölfarið á eftir að koma í ljós.
Grein sem birtist í mbl sunnudaginn 27. sept 2009. Höfundur: Kristín Dýrfjörð
