Reggio Emilia og Ísland
Mikil gróska hefur verið í leikskólastarfi hérlendis mörg undafarin ár. Innlendar og alþjóðlegar stefnur hafa haft áhrif. Einn angi af þeim alþjóðlegu straumum sem hingað hafa náð er leikskólastarf í anda þess sem fólkið í borginni Reggio Emila á Ítalíu hefur verið að þróa undafarna áratugi. Margir telja að skólarnir í Reggio Emilia séu fyrst og fremst leikskólar sem leggja áherslu á mikla listræna sköpun barna. Það er rétt að í leikskólunum á sér stað mikil sköpun. Hins vegar segja leiðtogar uppeldisstarfsins þar að þeirra aðalviðfangsefni sé að tryggja framgang lýðræðis, að þeirra sé að ala upp gagnrýna, skapandi einstaklinga sem bera umhyggju fyrir sjálfum sér og samfélaginu. Börn sem eru og verða frumkvöðlar en ekki fylgjendur.
Malaguzzi (1985) sagði leikskólann og foreldra verða að halda uppi samræðu. Að börn hafi rétt til skóla sem efli þá sem ígrundandi einstaklinga en ekki sem afrit af skoðunum foreldrana. Að hluta má segja að slíkar skoðanir gangi gegn samtíma hugmyndum um nauðsyn þess að foreldrar setji uppeldismarkmið sem lúta að framtíð barna þeirra. Malaguzzi lagði hinsvegar áherslu á mikilvægi samræðunnar, með það að markmiði að efla skilning og svo leitað sé til Kirkegård til þess að foreldrar, samfélag og leikskólinn skilji útgangspunkt hvers annars og geti haldið þaðan.
Ástarævintýri Íslands og Reggio Emilia er nokkuð langt, leikskólinn Marbakki hóf fyrst að starfa í þeim anda 1987, á svipuðum tíma kynntust leikskólakennaranemar uppeldisstarfinu í Reggio Emilia í námi sínu. Árið 1988 var haldin á Kjarvalsstöðum sýning á verkum barna frá borginni. Vakti sýningin mikið umtal og fjallaði Bragi Ásgeirsson, gagnrýnandi Morgunblaðsins um hana. Þar segir:
Í stað þess að búa til miðstýrt hegðunarmynstur hefur verið leitast við að opna umhverfið fyrir barninu og gera það að sjálfstæðum, hugsandi og fullgildum þátttakanda. ... Víst er þetta framtak í Reggio Emilia merkilegt, en á þó ekki að koma á óvart, því að löngu er viðurkennt að börn hafa þetta allt í sér, ... Hér kemur einungis fram það, sem margur hefur vitað, en vanrækt hefur verið og víðast hvar mjög svo gróflega með ómældu tjóni fyrir þroska einstaklingsins og þjóðfélagsins um leið. (Bragi Ásgeirsson. maí, 1988).
En við Íslendingar erum ekki ein um áhuga og aðdáun á starfinu í Reggio Emila, tímaritið Newsweek valdi leikskólana þar árið 1991 sem einhverja áhugaverðustu nýbreytni í skólamálum síðustu aldar. Howard Gardner sem er okkur fjölmörgum kunnugur segir í bók sinni Five minds for the future (2006:132) að Reggio Emilia geti verið heiminum öflugt módel um hvernig fullorðnir geta leitt börn með ákveðnum jákvæðum hætti.
Fjölmargir leikskólar hérlendis hafa fetað í fótspor Marbakka og tileinkað sér að hluta eða miklu leiti þá sýn til barna sem birtist í leikskólum Reggio Emilia. Sýn sem byggir á trú á getu barna. Sýn sem birtist í að starfsfólk, börn og foreldrar hafa sameiginlega gert daginn í dag að rannsóknar og undrunarefni. Að eilífu viðfangsefni sköpunar.
Eitt einkenna starfsins í Reggio Emilia eru rannsóknir barna og starfsfólks á ýmsum þáttum í umhverfinu. Til þess að vinna að rannsóknum fer fram ákveðið ferli sem byggir á fyrst á því að varpað er fram spurningum, tilgátur settar fram og svo er framkvæmt og metið. Allt ferlið er skráð og skráningarnar leggja grunn að næsta skrefi. Rannsóknarferlið getur varað frá einum degi til margra mánaða. Þessi langa samfellda vinna barnanna með sama viðfangsefni er reyndar eitt einkenni starfsins í Reggio Emilia. Malaguzzi taldi að börn þyrftu ögrandi viðfangsefni, viðfangsefni sem ögruðu hugsun þeirra og hugmyndum.
Við sem höfum deilt saman með fólkinu í Reggio Emilia, ákveðinni sýn til barna, ákváðum árið 2007 að stofna samtök. Samtök sem hafa það að markmiði að hvetja til almennrar umræðu um uppeldismál, sem hafa það að markmiði að standa að ráðstefnum og sameiginlegum starfsdögum.
Allir sem áhuga hafa á skapandi, gagnrýnu og ögrandi starfi með börnum, sem hafa trú á getu barna eru velkomnir til að slást með okkur í för. (Kristín Dýrfjörð tók saman)
